Citrus

Het seizoen voor citrus


De appeltjes van oranje die Sinterklaas meeneemt uit Spanje zijn mandarijnen. De eerste citrusvruchten van het citrusseizoen dat tot begin maart duurt. Maar weinigen weten dat citrusvruchten seizoensproducten zijn omdat ze het hele jaar door te krijgen zijn.

Citrusbomen dragen weliswaar jaarrond vrucht, maar dat betekent niet dat ze ook jaarrond geplukt worden. Veel boeren willen dat ook niet omdat de kwaliteit van de vruchten onder de maat is en er dan weinig meer te plukken valt in het seizoen. De schil is dikker en nog niet op kleur en het vruchtvlees droger. Zonde, zeker als je weet hoe sappig en smaakvol het vruchtvlees van citrus van het seizoen is en hoe aromatisch de etherische oliën in de schil dan zijn.

Wacht daarom liever tot december als de temperatuurverschillen tussen dag en nacht groot genoeg zijn om alle citrus in het Zuiden van Spanje, Italië en Griekenland hun mooie kleurtjes en smaak te geven. Want alle citrus die je voor december koopt, is ofwel te vroeg geplukt, ofwel van ver gehaald. Dan heb je iets om naar uit te kijken.

 

Bio versus conventionele citrus


Biologische citrus wordt, niet behandeld met pesticiden en ook niet voorzien van een gekleurd laagje was.De gebieden waar biologische citrus wordt verbouwd liggen in subtropische en aride (droge) zones, grofweg tussen de 20 en 40 graden N.B. en Z.B. Dat is niet voor niets want in deze klimaatzones floreert citrus en kunnen boeren zonder ingrijpen en in harmonie met de natuur telen.

Biologische citrus wordt, in tegenstelling tot conventionele citrus, niet behandeld met pesticiden en ook niet voorzien van een gekleurd laagje was. Dat ‘ gekleurde jasje’ verdoezelt beschadigingen en oneffenheden in de schil en laat de vrucht mooi glanzen. Jammer genoeg is die deels chemische laagje niet al te best voor je gezondheid en was je het er ook niet zomaar af. Dat heeft de Keuringsdienst van Waarde haarfijn uitgezocht. Biologische citrus heeft daarom altijd een wat ‘geprononceerdere’ schil dan conventionele citrus, en met hier en daar een vlekje. In landen waar de lonen laag zijn, worden de takjes rondom de vruchten vaak handmatig weggeknipt om beschadigingen te voorkomen. Maar dat is lastig in gebieden waar arbeid duurder wordt betaald.

En, biologische citrus die te vroeg geplukt is, wordt niet zoals bij conventionele teelt gebeurt, kunstmatig op kleur gebracht in grote, warm gestookte loodsen. Dat gaat ten koste van de kwaliteit. Daarom zijn biologische citroenen van buiten het seizoen groen.

Nog een laatste bioweetje: biologische landbouw past binnen het plaatje van verantwoord ondernemen omdat de boeren een eerlijke en gegarandeerde prijs voor hun producten krijgen.

Soorten citrus en toepassingen


Citrusvruchten zijn onder te verdelen in vruchten waarbij het vooral gaat om de etherische oliën die in de poriën van de schil zitten en vruchten waarbij het vooral gaat om wat de binnenkant te bieden heeft. Dat kan het wit van de schil, het vruchtvlees of het sap zijn.

Yuzu, een Japanse citrusvrucht die eruit ziet als een oranjegele mandarijn, wordt geroemd om zijn schil. Die bevat zo super veel geurige oliën dat hij vettig aanvoelt. Yuzu heeft maar weinig sap dat in kleine flesjes verkocht wordt. De bergamot citroen hoort ook in het rijtje van vruchten waarbij het gaat om de buitenkant. Uit de dunne schil van deze geurige citroen worden etherische oliën gewonnen waar Earl Grey thee mee op smaak wordt gebracht. Bergamot zit vol met sap dat lijkt op dat van een limoen. Bergamot heeft een heel kort seizoen, slecht één maand en dat is bij ons januari. De vruchten van de sukadeboom zien eruit als grote grove citroenen en zijn te koop onder de naam ceder- of muskus citroen. Ze hebben weinig vruchtvlees en een hele dikke schil met minder etherische oliën dan de yuzu. De schil van deze citroen wordt gekonfijt tot sukade en het sap is minder zuur dan dat van ‘onze’ citroen. Bittersinaasappels zijn kleine sinaasappels met een dikke oranje-gele schil die in zijn geheel worden gebruikt voor marmelade en likeur en om te konfijten. Ook van deze citrusvrucht is het seizoen heel kort: half januari tot half februari.

Mandarijnen, waarvan er veel soorten zijn, behoren tot de categorie waarbij het echt gaat het om de binnenkant, namelijk het vruchtvlees. De eerste mandarijnen zijn satsuno. Die zitten net als clementines stevig in de schil en smaken friszuur. Clementines zijn mandarijnen zonder pit. De meeste andere mandarijnsoorten, zoals de clemenruby’s, zitten los in de schil. Sinaasappels zijn er in handsinaasappels, als navelina’s en perssinaasappels, als salustiana’s. Het verschil zit ‘m in de wijze waarop de partjes zijn verpakt: bij handsinaasappels zit er om ieder partje een vliesje waardoor ze makkelijk los te maken zijn. Bij perssinaasappel is dat niet het geval en moet je de partjes losscheuren om ze uit elkaar te halen. Navelina’s hebben aan één kant een navel, smaken zoet en zijn er in allerlei grootten. Salustiana’s zijn hele smakelijk friszure sinaasappels met veel sap die ook heel geschikt zijn om een salade van te maken. Bloedsinaasappels zijn een geval apart, die groeien van origine alleen op vulkanische grond. Op Sicilië, dé producent van bloedsinaasappels, wisselen de verschillende rassen elkaar keurig af. De tarocco opent het seizoen in januari, de moro neemt het stokje over en de sanguinello sluit het seizoen eind april af. Vandaar dat bloedsinaasappels verschillen van textuur en soms aangenaam zuur, zoetig en zelfs ook wat bitter smaken. En, hoe kouder de winter, hoe roder de sinaasappels. Grapefruits en pomelo’s zijn er rood en wit, waarbij de witte echt een veel bitterder smaak hebben. De gekruiste sweeties zijn het minst bitter. En dan heb je nog de frisse aromatische limoenen vol sap, onze gewone citroenen die perfect zijn om laffe smaken op te halen en de grappige kleine kumquats die rauw best bitter en zuur zijn maar gekonfijt heel fijn smaken om dit echt nog niet uitputtende lijstje van citrusvruchten af te sluiten. Een laatste tip: zachte plekken duiden niet zozeer op beursheid als wel op rijpheid. Goed om te weten toch?

Recepten met citrus



copyright sal-t.nl